Nederlands Dagblad: Twijfels bij Dokkums grote meester
Haal het museum in huis - Topstukken in olieverf vereeuwigd
Verkooptentoonstelling. Museum het Admiraliteitshuis, Diepswal 27 in Dokkum. T/m 19 augustus. Di. t/m za. 13-17 u. Toegang volw. 2,50 euro, kinderen 1,25 euro
Door: Hugo de Bruijne
Je wordt beweeglijk van het werk van Frank van Dijk in de bovenzaal van Het Admiraliteitshuis in Dokkum. Op zijn schilderijen staan, zweven of liggen eeuwenoude voorwerpen als theepotjes, aardewerk en avondmaalsbekers. Diezelfde voorwerpen staan een krakende houten trap lager 'live' in vitrines in een andere zaal van het museum. Originele vondsten uit de regio. Je loopt op en neer om te kijken wat het was en wat Van Dijk ervan gemaakt heeft. En dat doe je om te onderzoeken of hij misschien toch iets wil meegeven.
Sommige museumbezoekers gaan voor een schilderij staan, pulken wat aan hun harige moedervlek, en buigen zich over de vraag of het werkelijk kunst is wat zij aanschouwen. Dat zijn rare kwesties, omdat het antwoord van geen betekenis is. Hooguit voor wie zich met de vraagsteller heeft verschanst in een zijzaal van het leven. Gelukkig doet kunstenaar Frank van Dijk er niet moeilijk over. Kunst of niet, hij maakt wat mensen mooi vinden en kan dat zo goed dat hij erom geprezen en ervoor betaald wordt. Even voor wie niet houdt van argumenten: Van Dijk maakte een breed gewaardeerd en veelvuldig opgehangen portret van koningin Beatrix. En voor wie zich echt alleen laat overtuigen door pegels: drie dagen na opening van de tentoonstelling waren de twee duurste werken al verkocht. Voor de expositie in Dokkum vonden het museum en zijn plaatsgenoot elkaar in een wederzijds belang. Van Dijk kreeg een nieuwe opdracht en de inventaris van het museum kon zo mooi onder de aandacht worden gebracht. Dat leverde het volgende op: Van Dijk koos uit het museum enkele voorwerpen, maakte daar een opname van, ging die op zijn pc digitaal bewerken en soms in een omgeving plaatsen, en stuurde het resultaat naar China. Naar China? Ja, want op een van zijn reizen had hij daar in een atelier goed opgeleide kunstenaars ontdekt. Zij schilderen de door Van Dijk bewerkte foto. Precisiewerk met bijvoorbeeld een natuurlijke weergave van een kras in het hout of glans op zilver. Al zit er ook wel eens een misser tussen en lijkt een beschadiging op een tafelblad meer op een wiebelig draadje. Soms is het wat al te precies. Per abuis had Van Dijk een voorstelling met avondmaalsbekers van de doopsgezinde gemeente te Holwerd gespiegeld afgedrukt en opgestuurd naar China. De gespiegelde letters hebben ze daar keurig nageschilderd; het waren immers figuren zonder betekenis voor wie Chinees schrift gewend is. En soms is het wat weinig precies. De vrouw op het originele schilderij dat in het museum aan een wand hangt, ziet er op de geschilderde bewerking tien jaar jonger uit.
De grote meester
Sommige composities moeten de gedachten doen uitgaan naar de zeventiende eeuw, naar oude meesters of negentiende-eeuwse salonschilders. De verfbehandeling zou hetzelfde zijn, al staan sommige kenners wat te meesmuilen dat je bij Rembrandt nog lekkere dikke klodders aantreft, terwijl de Chinezen zuinig aan gedaan hebben met de olieverf. Hoe dan ook: die Chinezen zijn nog nooit zo rijk bedeeld als door hun Hollandse vriend en Van Dijk zelf is goedkoop uit en mag het bovendien nog als zijn werk aan de muur hangen. Trouwens, hij is helemaal geen schilder, hij is vormgever. Maar hij vereenzelvigt zich wel met de grote meester: Rembrandt deed het ook, in zijn atelier werkten allerlei schilders aan zijn doeken. En in de zeventiende en achttiende eeuw werden Chinezen ook al aan het werk gezet om ons porselein te beschilderen met voorgeschreven voorstellingen.
Bedoeling
Het meest bewonderenswaardig in wat Van Dijk doet is de keuze van voorwerpen in de museumzaal die hij de moeite waard vond. Op dat moment moet hij immers beseffen dat er wat van te maken valt. Het eindresultaat ziet er mooi uit. Mooier dan de werkelijkheid. Zag je op de benedenverdieping nog een bescheiden, zo niet onooglijk zilveren theebusje, op het doek boven spat het groots en glansrijk van het doek. Van Dijk heeft kleuraccenten toegevoegd die de voorwerpen allure verlenen. Nadeel is wel dat je veel dezelfde spullen tegenkomt op de in totaal 28 doeken. De ene keer het Zilveren theebusje roze, de andere keer Zilveren theebusje blauw en de derde keer Zilveren theebusje groot. De beschilderde digitale bewerkte foto's zijn mooi, je kunt ervan houden en het kopen in het besef dat Van Dijk naam maakt en het dus wel een goede investering zal zijn. Maar je wilt meer. Je wilt eigenlijk dat je er langer naar kunt kijken omdat er een bedoeling, een gedachte in verwerkt is. Is dat zo? Doet Van Dijk meer dan een aantrekkelijke compositie maken? Zegt het wat als je iets langer blijft kijken naar een lichtinval die niet lijkt te kloppen? Heeft hij een eerbetoon in gedachten als hij op het boek van de hooggewaardeerde theoloog Camphuysen bloemen monteert? Als hij van één theepot er drie, of vijf maakt en ze diffuus laat zweven? Wat drukken de rozenblaadjes in het Majolica aardewerk uit? Of is het alleen maar mooi, aantrekkelijk en te koop voor 675, 1150 of 1750 euro? Hoe minder kunst te zeggen heeft, hoe meer een museum veronderstelt dat een bezoeker in vertwijfeling en verwondering achterblijft. Zo staat het in het persbericht. De avondmaalsbekers dan, als teken van verzoening, zouden daar bewust appels bij gemonteerd zijn? Met een appel begon toch alle ellende? Zou Van Dijk daarnaar verwijzen? Misschien heeft hij de tekst op de beker tot zich laten doordringen over 'syn begraven begeerte'. Maar misschien geef je deze man, die zich tooit met de kunstenaarsnaam By Frank dan toch te veel het voordeel van de twijfel. 'Als je gelooft in je eigen passie, is veel zoniet alles mogelijk' luidt zijn lijfspreuk. Dat is weer zo plat, dat je als bezoeker inderdaad in vertwijfeling achterblijft.
