Van harte aanbevolen
Hoewel soms het tegendeel wordt beweerd, ken ik geen romantischer volk dan de Friezen. Romantisch en creatief - die twee eigenschappen gaan niet zelden hand in hand. Ik ben geboren in voormalig Nederlands-Indië, in een dorpje vlak bij Medan. Maar mijn hart heeft altijd gewoond in de zuidwesthoek van Friesland, waar de voetstappen lagen van mijn voorouders. Toen ik werd gevraagd om rechter te worden in Leeuwarden kwam ik thuis. Hier was ik als jongen vele malen ‘op bedevaart' geweest, samen met mijn vader die niets liever had gewild dan zijn oude dag slijten in deze provincie.
Sinds kort ben ik in het rijke bezit van de portretten van twee van mijn voorouders, het echtpaar Rienk Sleeswyk en Tetsje Stapert. Met veel moeite achterhaald bij een verre neef, woonachtig nabij Parijs. Gezorgd voor fotokopieën en vervolgens - dankzij Frank van Dijk - twee schilderijen, bijna te prachtig voor woorden. De originelen onbereikbaar, want de eigenaars waren er té verknocht aan geraakt. Op een dag zouden ze verdwenen zijn, opgeslokt door de geschiedenis die mij zo lief is. Die historie ‘vangen' leeft sterk binnen onze familie. Het heeft niets met hovaardij te maken, veel meer met besef van eigenheid en misschien zelfs wel sterfelijkheid. Maar in de allereerste plaats het gevoel van thuishoren in de Friese zuidwesthoek.
Rienk Sleeswyk en Tetsje Stapert, die trouwden in 1788, zijn geschilderd in China. Dat is gebeurd op een sublieme wijze, door echte vaklui. Is dat kitsch? Ik weet wel zeker van niet. Ik verwijs graag naar de kunstgeschiedenis waarin voorbeelden zijn te vinden van beroemde schilderijen die alleen nog maar aan het publiek kunnen worden getoond, omdat ze destijds gekopieerd zijn. En de originelen verdwenen.
Ongeveer zeventig jaar geleden lieten mijn ouders, die een plantage beheerden in Deli, zich ook portretteren door een Chinese kunstenaar. De werkelijkheid werd geen geweld aangedaan, op één detail na. Ze waren plotseling in het bezit van de voor Aziaten typische scheve oogstand. Een sterk staaltje van inburgering, toe te schrijven aan de beperkte techniek van de schilder. Helaas zijn de portretten verloren gegaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. De geschiedenis heeft ze opgeslokt. Dat zal niet gebeuren met mijn naamgenoot Rienk Sleeswyk, zes generaties geleden een gewaardeerde reder en koopman in de Lemmer, en zijn vrouw Tetsje Stapert. Ze krijgen een ereplaats in onze woning in Leeuwarden, ‘gered' door de creatieve Fries Frank van Dijk. Ze zijn ook weer thuisgekomen.
Ja, Friezen zijn romantici, je krijgt de meesten gemakkelijk tot tranen geroerd. Sommigen combineren de romantische inborst met avontuur, creativiteit en een zekere koopmansgeest. Zoals Frank van Dijk, Dokkumer in hart en nieren. Het werk van By Frank staat centraal in dit boekje. Door mij van harte aanbevolen.
Rienk Wegener Sleeswyk
